land
land
Het Kasteel van Gaasbeek sloot in de loop van 2020 een aantal jaren de deuren voor een grondige restauratie.
Naast het verbeteren van de toegankelijkheid en het veranderen van de scenografie werden er ook energetische ingrepen gepland.
Aangezien zowel de buitenzijde van het kasteel, als het interieur in grote mate beschermd zijn, was het niet mogelijk om grote aanpassingen uit te voeren aan de schil. De mogelijke maatregelen waren het toepassen van achterzetbeglazing in de kantoren van de medewerkers, het voorzien van dakisolatie volgens de geldende normen in alle daken en het toevoegen van binnenisolatie in de ruimten waar dit met behoud van erfgoedwaarden mogelijk was, zoals in de nieuwe tentoonstellingsruimte. Om de muuraanzet van de gewelven zichtbaar te houden werd hier ook plaatselijk overgegaan naar isolerende binnenbepleistering.
In de kantoren en de nieuwe tentoonstellingsruimtes werd er ook hygiënische ventilatie voorzien met warmteterugwinning.
Om de tentoongestelde stukken te beschermen werd er in de eerste plaats gekeken naar passieve maatregelen om het binnenklimaat te controleren. Zo werd er gebruik gemaakt van de hygroscopische werking van houtwolisolatie in de afwerking van een aantal wanden en meubels. Deze houtwolisolatie is in de tentoonstellingsruimte in de oude inkom afgewerkt met een geperforeerde beplating en werkt zo ook akoestisch absorberend om het gebruikscomfort te verbeteren.
Ook werd de luchtgeluidisolatie tussen de kantoren voor de medewerkers en de publiekszone sterk verbeterd door toepassing van een akoestisch verlaagd plafond met veerhangers.
Op de zolder van het kasteel werden passief geklimatiseerde vitrines geplaatst. Deze kasten worden aan de binnenzijde voorzien van:
Om de goede werking hiervan te verzekeren moeten deze vitrinekasten absoluut luchtdicht uitgevoerd worden. Hierom werden voor oplevering luchtdichtheidsproeven uitgevoerd met bijhorende rookproeven.
Aan de hand van deze proeven werd de plaatsing van de luchtdichtingsfolie aan de binnenzijde nog aangepast om een perfecte luchtdichtheid te bekomen.
In het kasteel waren er in het verleden vocht- en schimmelproblemen als gevolg van een hoge relatieve vochtigheid van de binnenlucht.
De zeer geornamenteerde interieurs laten echter niet toe om een uitgebreide klimaatbehandelingsinstallatie te plaatsen.
Ook is het niet te verantwoorden naar duurzaamheid om, gezien de beperkte isolatiekwaliteit, het gehele kasteel te verwarmen tot comforttemperatuur voor de bezoekers.
Om deze redenen werd in het voortraject het principe van “Conservation Heating” naar voren geschoven en werd dit in de renovatie toegepast. Binnen dit principe wordt de binnenlucht opgewarmd aan de hand van lokale elektrische weerstandsverwarming (het was onmogelijk om centrale verwarming met water als afgiftemedium te voorzien), waardoor de relatieve vochtigheid daalt. De overtollige waterdamp wordt door de infiltratie in de zeer lucht-open schil weg geventileerd.
Om dit principe te staven werd gedurende een uitgebreide meetperiode een testopstelling geplaatst in één van de meest vocht belaste ruimtes met de minste mogelijkheid tot exfiltratie. Uit deze proefopstelling bleek dat het principe werkte en de relatieve vochtigheid afgetopt kon worden op een maximale instelwaarde van de vochtigheid van 65-70%.
Hierna werd per ruimte bekeken hoe deze weerstandsverwarming geïntegreerd kon worden in het historische interieur. Hierbij werden op bepaalde plaatsen losstaande omkastingen geplaatst die door de scenograaf werden ontworpen. Op andere plaatsen werd de afwerking van deze elementen opgenomen in de houten lambriseringen of werden ze vrij onder de bestaande (gedichte) schouwen geplaatst.
De geïmplementeerde maatregelen zorgen voor een grote vooruitgang in de klimaatcondities voor de tentoongestelde stukken in het kasteel met respect voor het karakter ervan.
